Plantenboekentips

books by Lolame via Pixabay License Free for commercial use No attribution required

Donkere, druilerige dagen: te nat om te stekken of te snoeien, of überhaupt je tuin in te gaan, maar perfect om je hoofd te verstoppen in een ouderwets boek. Mensen trekken zich in deze periode misschien wat terug, maar de planten gaan ondergronds gewoon door. Over hun geheime leven zijn inmiddels verschillende boeken uit:

  • Het geheime leven van bomen – David Haskell
  • The secret life of trees – Colin Tudge
  • Het verborgen leven van bomen – Peter Wohlleben
  • Het geheime netwerk van de natuur – Peter Wohlleben

Rutger’s plantenboekentips
Vorig jaar tijdens het permacultuurfestival bij voedseltuin Samenland bij het Kasteel Nieuwenhoven het in het Belgische St. Truiden, gaf landschapsarchitect Rutger Spoelstra een indrukwekkende lezing over de wondere wereld van planten.

Hier nog een paar van zijn favorieten:

in het Nederlands

  • Handboek ecologisch tuinieren – VELT
  • Een kleine eetbare tuin met vaste planten – Madelon Oostwoud
  • Hoe groeit mijn tuin – Chris Beardshaw
  • Briljant groen – Stefano Mancuso & Alessandra Viola

en in het Engels

  • The man who planted trees – Jim Robbin
  • Lab girl – Hope Jahren
  • Creating a forest garden – Martin Crawford
  • The wisdom of trees – Max Adams
  • What a plant knows – Daniel Chamovitz

Op de site van de Permacultuur Boek Collectie vindt je nog meer tips, en kan je ze ook bestellen. Veel leesplezier!

Groenliefhebbers gezocht! M/V/oud/jong/inheems/uitheems

screenshot CC0 afbeelding 01/24/2017 via pxhere https://pxhere.com/nl/photo/549209

Om vast in kaart te brengen wat Zoetermeer aan eetbaar groens te bieden heeft, en wat we daaraan toe kunnen voegen met het voedselbos, gaan we 16 maart met een NLDoet actie ‘Schatzoeken: verhalen over bomen‘ op zoek naar de groenverhalen van de bewoners. Tijdens wandelingen en tuinbezoeken vragen we vrijwilligers om een portret te maken van de groenliefhebbers en de planten die ze beminnen. Dat kan in de vorm van een tekst, foto’s, video’s op een podcast.

Wat is het plan?
Vrijwilligers en groenliefhebbers spreken 16 maart vanaf 13.00 af bij het Hof  van Seghwaert, Gaardedreef 169 in Zoetermeer. Samen gaan ze op pad. De vrijwilliger vraagt de groenliefhebber naar zijn of haar relatie met de bomen en planten die ze onderweg tegenkomen, maakt aantekeningen, geluidsopnames en foto’s, en legt de locaties vast van de planten die besproken worden. Op deze manier help je ons in kaart te brengen wat Zoetermeer te bieden heeft, aan stekmateriaal, aan kennis, en aan verhalen. De beste verhalen zullen gepubliceerd worden op onze website, en wellicht ook in een buurtkookboek waar we de komende tijd met de inwoners van Meerzicht/Buytenwegh en Leidschenveen aan zullen werken.

Wil je meedoen als groenliefhebber, of ken je iemand die we zouden moeten interviewen? Stuur een mailtje naar info@mobileorchards.com of info@kambisa.org met ‘groenliefhebber’ in de onderwerpregel. Wil je meedoen als vrijwilliger? Geef je op via https://nldoet.nl/klus/schatzoeken-verhalen-over-bomen

QnA:

  • Ik wil wel meedoen, maar het groen dat ik wil laten zien, ligt niet bij het Dorp, en ik heb geen zin/mogelijkheid om daarheen te komen.
    Als het groen dat je wil laten zien, wel in de buurt van Zoetermeer of Leidschenveen is, en we een vrijwilliger kunnen vinden die daar heen wil komen, kan dat ook. Laat het ons zo snel mogelijk weten, dan gaan we voor je op zoek.
  • I would like to participate, but I don’t speak Dutch and/or I don’t know Dutch plants
    If you speak English, we can couple you with an English speaking volunteer. If you speak any other language than English, let us know as soon as possible, so we can look for volunteers who speak your language. If you now anybody who could be that volunteer, or who could translate for your volunteer, we would like to hear about it too.
    In both cases, you may have knowledge of plants that are not found in Zoetermeer (yet), so if you can, please show us some pictures of the plants you love most, and tell us about them. Perhaps we can find a way to integrate them in the community food forest in a later stage, if they have a chance of survival here. Even if they don’t, we might be interested to describe them on the website, or try them in our food forest in Chilonga, Zambia.
  • Ik wil wel meedoen, maar ik, mijn vrijwilliger of mijn groenliefhebber, is slecht ter been.
    Laat het ons op tijd weten, dan zoeken we samen een oplossing. Dat kan zijn in de vorm van een (leen)rolstoel en vervoer met de dienst van UVV, of in de vorm van een aangepast plan. Je kan bijvoorbeeld ook op huisbezoek gaan, en een ‘ wandeling’ maken door de tuin of door een fotoalbum.
  • Ik wil graag meedoen, maar ik kan 16 maart niet.
    Ben je zelf een groenliefhebber die graag verhaal wil doen? Dan ontvangen we graag je verhaal en foto’s. Ben je een vrijwilliger, en weet je iemand die je zou willen interviewen, dan geldt hetzelfde. Ben je een van de twee, maar heb je nog geen match? Mail ons dan in de loop van maart, tegen die tijd hopen we een goede lijst namen te hebben van mensen aan wie we je kunnen koppelen.
  • Foto’s maken lukt nog wel, maar ik heb geen flauw idee hoe ik daar een fatsoenlijke tekst, video of podcast van maak.
    Geen probleem, we doen dit samen met Kambisa!BeHeard, van origine een media organisatie. We geven je voor- en achteraf tips, en helpen je waar dat nodig is.

Zoek je nog een kerstkado? Geef een Mobile Orchards waardebon

Met de Mobile Orchards waardebon heeft u altijd een groen kado voor handen – ongeacht het weer of het seizoen.

HOE WERKT HET?

  • U vraagt om een Mobile Orchards waardebon (dat kan digitaal of fysiek).
  • Op de voucher staat een nummer. Neem dat nummer over voordat u de bon weggeeft of inpakt.
  • U maakt een bedrag over op rekening NL83TRIO0784697310 t.n.v. C.J. Chisukulu-Jaspers te Zoetermeer, en vermeld hierbij het nummer achterop de waardebon. De bon is nu ‘geladen’ met het bedrag dat u overschreef. (Meerdere mensen kunnen bijdragen aan het cadeau, laat ze dan allemaal hetzelfde nummer gebruiken)
  • U geeft de waardebon aan de gelukkige ontvanger.
  • De ontvanger vult de bestellijst in en vermeldt daarbij het nummer van de voucher
waardebon in bakje met doordragende aardbei 'Ostara', november 2018
waardebon in bakje met doordragende aardbei ‘Ostara’, november 2018

Mobile Orchards Oranje Dwerg

De Mobile Orchards Orange Dwarf is een combinatie van Japanse dwergkwee, een doordragende aardbei, Chinees look, Oost-Indische kers en hondsdraf, plus een aantal wormen die de grond bewerken.

De Mobile Orchards Orange Dwarf wordt momenteel geleverd in emmer, een tas of een ge-upcyclede container. Dat kan een rieten mand zijn, of een passend object naar keuze (circa 30 cm. breed en diep, niet giftig, weerbestendig, goede drainage). De prijs van de set begint bij 17,50, afhankelijk van de behuizing. Daarbij krijg je een nummer en de handleiding. Ze maakt deel uit van het programma ‘Lease a Tree‘: mocht je de planten op zeker moment zat zijn, maar heb je ze goed behandeld, dan kan je ze omruilen voor nieuwe exemplaren of een vermelding vragen bij hun nieuwe strandplaats, bijvoorbeeld in het voedselbuurtbos Treemanspolder.

In de winter ziet de set er soms nog een beetje zielig uit. Je kan de set dan vooruit bestellen. Als het een cadeau is, kan je de gelukkige ontvanger voorzien van een waardebon. Wil je hem of haar liever een bak op maat geven? Dat kan ook. Laat ze het wensenformulier invullen, en geef ze een waardebon waar ze die later mee kunnen vervullen.

Mobile Orchards Orange Dwarf Kit
Mobile Orchards Orange Dwarf Kit

Mobile Orchards Sunny XL

De Mobile Orchards Sunny XL huisvest een vijg, munt, citroenmelisse, goudsbloem, Chinees look, Oost-Indische kers en lavendel, plus een aantal wormen die de grond bewerken, en een dikke lag stro om het geheel in de winter de kou door te helpen. Om te voorkomen dat de citroenmelisse en/of munt de hele bak overwoekeren, zijn  ze in een apart vak geplant.

De Mobile Orchards Sunny XL wordt momenteel geleverd in een ge-upcycled duivenhok en kost 75,– E. Daarbij krijg je een nummer en de handleiding. Ze maakt deel uit van het programma ‘Lease a Tree‘: mocht je de planten op zeker moment zat zijn, maar heb je ze goed behandeld, dan kan je ze omruilen voor nieuwe exemplaren of een vermelding vragen bij hun nieuwe strandplaats, bijvoorbeeld in het voedselbuurtbos Treemanspolder.

In de late herfst, de winter of de vroege lente ziet de Sunny XL er soms nog een beetje zielig uit. Je kan de set dan vooruit bestellen. Als het een cadeau is, kan je de gelukkige ontvanger voorzien van een waardebon. Wil je hem of haar liever een bak op maat geven? Dat kan ook. Laat ze het wensenformulier invullen, en geef ze een waardebon waar ze die later mee kunnen vervullen.

bouw van de eerste Sunny XL, november 2019
bouw van de eerste Sunny XL, november 2019

Eerste bomen de grond in….

Zaterdag 8 december was het Lichtjesavond in Buurttuin Zoete Aarde. Deze avond plantten we de eerste boompjes voor het voedselbos in de Nieuwe Driemanspolder. De avond wordt gevierd met live kerstmuziek, hapjes, drankjes en natuurlijk lichtjes in de tuin aan de Broekwegzijde 195. De kerstboom in de tuin is dit jaar hoger dan ooit.

De keus is gevallen op wilde kers, kerspruim en duindoorn. In het voorjaar breiden we dat nog uit met onderbeplanting zodat het een heus gilde wordt.

Zoetermeer Actief maakte er een verslag van.

wilde kers, persenpruim en duindoorn

de bestellijst voor Lease a Tree is uit!

We hebben een lijstje gemaakt voor al mensen die zeggen dat ze alles al hebben, of best iets kunnen gebruiken dat elk jaar weer iets oplevert. Op de bestellijst vindt u verschillende opties. Daarnaast maken we ook Mobiele Boomgaarden op maat. Na ontvangst van de bestellijst, sturen we u een passende offerte.

Keuzestress? Niet nodig!
Voor wie moeite heeft met de keuze uit die talloze soorten fruit, kruiden en vaste planten, hebben we het wensenformulier ontwikkeld. Door het invullen van het formulier krijgt u wellicht al een beter idee van de soorten die het beste bij uw situatie passen. Als u het naar ons opstuurt, kunnen we u daarbij verder helpen.

 

Mobile Orchards Orange Dwarf Kit

De Mobile Orchards Orange Dwarf Kit – hier nog versgeplant, in de herfst

 

 

 

 

Groot draagvlak voor voedselbos

Het werd behoorlijk druk in het Buitenbeest. Zo’n 45 mensen hebben onze plannen aangehoord en met ons meegedacht over hoe we die tot een succes kunnen maken.
Onder de deelnemers waren mensen die actief zijn in de Zoetermeerse politiek, mensen die op de een of andere manier begaan zijn met het milieu en/of betrokken via een  vrijwilligersorganisatie. Uiteraard staat in dit stadium nog weinig vast. Maar wat zeker wel vaststaat is dat er een behoorlijk groot draagvlak is voor een voedselbuurtbos in de nieuwe Driemanspolder (N3MP).

chrisChris Velthuysen treedt vandaag op als dagvoorzitter en opent de conferentie met een korte introductie van het programma. Chris is actief in IVN en betrokken bij de Balijhoeve en de natuurtuin in het Westerpark. Hij benadrukt dat de bedoeling van deze avond is om te peilen of er voldoende draagvlak is en ook om vooral samen op zoek te gaan naar ideeën om het voedselbuurtbos tot een succes te maken.

Wouter van Kleef is namens de gemeente Zoetermeer senior projectcoördinator van de Nieuwe Driemanspolder. Hij brengt de aanwezigen op de hoogte van de huidige stand van zaken. Bij de herinrichting van het gebied trekken het Hoogheemraadschap, de provincie en de gemeenten Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Zoetermeer samen op. De primaire functie van N3MP is waterberging. Het gebied moet gaan voorzien in de n3mp.pngopvang van veel overtollig water. Secundair, maar zeker niet onbelangrijk is dat de betrokken partijen veel waarde hechten aan natuur en recreatiemogelijkheden.

N3MP is ongeveer 320ha groot en bevat vooral veel water. De polder ligt voor een deel in de gemeente Zoetermeer en voor een ander deel in de gemeente Leidschendam-Voorburg. Het beheer van N3MP komt straks in handen van het Hoogheemraadschap voor het “natte” gedeelte. De gemeenten Zoetermeer en Leidschendam-Voorburg beheren de droge delen. Voor het natuur/recreatie deel zijn veel initiatieven aangemeld, waaronder dat van Astrid en Klaartje met betrekking tot het voedselbos. Dat voedselbuurtbos moet – als de plannen straks zijn uitgewerkt, voldoen aan de gestelde criteria en op voldoende draagkracht kunnen rekenen – verrijzen in de zuidwestpunt van het gebied.

Dan is het de beurt aan de initiatiefneemsters Astrid van Beek en Klaartje Jaspers. Op dit moment bestaat de “organisatie” uit een initiatief Mobile Orchards en de stichting Kambisa!BeHeard. De dames denken nog na over de toekomstige organisatievorm, mogelijk een coöperatie. Ze leggen eerst even uit wat een voedselbos nu precies is.
Er zijn veel verschillende soorten. Zo heb je voedselbossen waar de nadruk ligt op het produceren van voedsel. Astrid en Klaartje mikken meer op de aspecten educatie en participatie. Zoals elk type voedselbos gaat ook deze “Treemanspolder” bestaan uit een flink aantal begroeiings-lagen.

lagen in voedselbos

Voedselbossen zijn natuurlijk niet nieuw. Zeker niet als je dat mondiaal bekijkt. Bepaalde delen van het Amazonegebied zijn al heel lang geleden gecultiveerd als voedselbos. Ook op de hellingen van de Kilimanjaro en Mount Meru vind je voorbeelden. In Nederland is het  natuurlijk wel een wat ander verhaal. Denk aan weinig zonlicht en heel veel mensen. Maar toch zijn er ook in Nederland op een flink aantal plaatsen mensen opgestaan, die ons nu als voorbeeld kunnen dienen.

Astrid en Klaartje benadrukken de voordelen van zo’n voedselbos. Denk aan zaken als het verhogen van de biodiversiteit, het verbeteren van leefmilieu en gezondheid en beperking van klimaatrisico’s. Daar komen dan educatie, recreatie en sociale samenhang nog bij.

Eén van de dingen die Mobile Orchards nu al doet is het Lease-A-Tree project. Het idee is dat particulieren een bak met planten en (baby)bomen kunnen leasen om ze groter te laten groeien. Als ze te groot worden voor de tuin of het balkon worden ze overgezet naar het voedselbuurtbos. Eventueel met een verhaal van de “opvoeders” erbij. Dat idee vindt een hoop bijval in de zaal.

hutten bouwen.pngDe dames denken – voor als het voedselbos er eenmaal staat – o.a. aan een Outdoor Supermarkt (met je mandje het bos in om te  plukken en dan bij de kassa afrekenen), een buurtbos, een survivalbos en een Outdoor School.

De presentatie leidt tot een ware stormvloed aan vragen uit de zaal, waarvan helaas slechts een klein deel hier en nu beantwoord kan worden. Veel moet allemaal nog helder worden in de komende maanden. Het goede nieuws is natuurlijk dat je er nog behoorlijk wat invloed op kunt uitoefenen. En dat is nou juist de bedoeling van deze conferentie: wie voelt zich er bij betrokken en wil meedenken/-praten? In de workshops die later op de avond op het programma staan kunnen de aanwezigen al een aanzet maken.

sanderSander Dikstra is specialist natuur- en milieu educatie voor de gemeente Rotterdam. Hij heeft al flink wat ervaring opgedaan met de educatieve aspecten van een voedselbos in Vlaardingen. Hij is erg enthousiast over de mogelijkheden om kinderen iets bij te brengen door ze vooral te laten beleven wat er in zo’n voedselbos gebeurt. Dat gebeurt dus ook vandaag de dag in Rotterdam. Het blijkt dat de jeugd het leuk vindt om in en over de natuur te leren. Naast een hoop voordelen biedt het bezoek van jongeren ook wel wat aandachtspunten met zich mee. Sander noemt dat “kindererosie”,  Het staat vast nog niet in de Van Dale, maar dat kan niet lang meer duren. Sander wil zijn ideeën graag delen ten behoeve van het Zoetermeerse initiatief. De presentatie van Sander vind je hier.

De volgende spreekster is Marga van der Tol. Marga is betrokken bij het vleermuisplatform in Zoetermeer. Ze is niet alleen gekomen. Zo ongeveer het hele kernteam is met haar  meegekomen om naar de plannen van Astrid en Klaartje te luisteren. Maar ook om een lans te breken voor hun eigen initiatief. Vleermuizen hebben het namelijk niet makkelijk in onze omgeving. Ze hebben om te beginnen al niet een vleermuizengoed imago. Veel mensen vinden ze eng. Maar in feite zijn het erg nuttige dieren. Ook voor de mens. Ze jagen namelijk op insecten. En dan vooral op muggen. Een vleermuis eet in een nacht plm. 3.000 muggen op. Tja, en mensen zijn nu niet bepaald dol op muggen. Dus eigenlijk is de vleermuis onze grote vriend.

Een tweede probleem met (in elk geval een deel van de) vleermuizen is hun “huis”. Sommige soorten leven in bomen, andere typen wonen in de spouwmuren van onze huizen. Je ziet ze niet, je hoort ze niet, maar ze zijn er wel. En ’s-nachts komen ze tevoorschijn om hun nuttige werk te doen. Ten behoeve van een betere isolatie worden spouwmuren dicht gespoten, waardoor de vleermuis moet verkassen en de muggen in onze woonwijken weer feest vieren.

Door speciale kasten (voor elk type vleermuis is er een anders gevormde kast) op te hangen in de N3MP krijgen we de kans om de noodlijdende vleermuizen te helpen overleven. En onszelf het plezier te gunnen om daar zonder muggenbulten te recreëren. Kortom: een win-win situatie!

happenHet is inmiddels etenstijd geworden en ook daar is aan gedacht. En hoewel het voedselbos nog moet verrijzen, komt het eten deels uit het bos. Naast een lekker broodje is er – hoe toepasselijk –  bospaddenstoelensoep. En die gaat er uiteraard wel in. Tijdens het eten valt op dat de interactie niet stil valt. Iedereen raakt met iedereen in gesprek. Het enthousiasme is letterlijk voelbaar.

workshopsNa de maaltijd is het tijd voor de workshops. De deelnemers splitsen zich op in vier groepen, die elk een bepaald thema gaan uitdiepen. De deelnemers die zich rondom Astrid hebben verzameld, duiken in de workshop “Bes of bei?”. Het thema is Biodiversiteit. Klaartje heeft de grootste groep. Deze mensen hebben gekozen voor de workshop “Bomen maken het bos”, met als centrale thema Participatie.  Sander leidt de workshop “Boom in klas”. Hier is het thema Educatie. Marga en haar team staan klaar om met geïnteresseerden in de workshop “Vriend of vijand” verder te praten over het voedselbos en vleermuizen. De groepen krijgen allemaal een eigen plekje in het Buitenbeest om hun ideeën te ventileren en met elkaar te bespreken.

Inmiddels is ook de wethouder Jakobien Groeneveld aangeschoven en komen de groepen weer bij elkaar. Chris heeft niet alleen de groepen achter de vodden gezeten met zijn stopwatch maar ook de stoelen in een kring gezet. Want dat is wat we nu gaan doen: met elkaar praten over de kansen en bedreigingen.

plenaire terugkoppelingDeelnemers uit elke groep geven nu een korte presentatie van de uitkomsten. En dat valt zeker niet tegen. Eigenlijk kun je wel stellen dat alle aanwezigen erg enthousiast zijn over het idee van Astrid en Klaartje om een voedselbos te creëren in de N3MP. Het resultaat is een enorme hoeveelheid nieuwe ideeën. Het wordt al snel duidelijk dat veel van die aanvullende ideeën op de één of andere manier gaan bijdragen aan het succes.

Als laatste komt de wethouder aan het woord. Zij is overduidelijk een fan van het initiatief en wil dat van harte ondersteunen. Vooral ook omdat het educatieve kanten heeft en mensen uit verschillende culturen bij elkaar kan brengen.

Astrid en Klaartje hebben nog een leuke bak voor de wethouder. Gelukkig geen schuine, maar zo één met een paar eetbare planten erin. Ook voor de andere gastsprekers hebben ze een kleine attentie meegebracht om hun waardering te kunnen uiten.

Chris sluit de conferentie af met een woord van dank aan alle aanwezigen, de aankondiging van een tweede conferentie in Leidschenveen en de belofte dat de resultaten zullen worden gecommuniceerd naar de bekende mailadressen. En er zullen – zodra er weer wat te bespreken valt – nieuwe bijeenkomsten volgen.